Essay ‘Schaal in beschouwing’ pleidooi voor referentiepunten schaalvergroting in het funderend onderwijs

15.01.19

Referentiepunten voor fusievoornemens voor bestuurders, toezichthouders en stakeholders dragen bij aan het zicht houden op schaalvergroting in het primair en voortgezet onderwijs. Dat is belangrijk omdat die ontwikkeling veel zegt over het onderwijs in onze samenleving. Met referentiepunten geef je schoolbesturen bakens en kun je met elkaar zien wat er gebeurt.

Dat zegt prof. dr. Renée van Schoonhoven in haar essay ‘Schaal in beschouwing’. Omdat de fusietoets voor deze sectoren is afgeschaft, ontstaat er een vrije ruimte zonder externe referentiepunten. Van Schoonhoven vraagt zich of dat verstandig is. Het essay is geschreven voor het afscheidssymposium ‘School en schaal’ van de Commissie Fusietoets Onderwijs (CFTO), die op 1 januari is opgeheven.

Het essay is op het symposium overhandigd aan Alida Oppers, DG Primair en Voortgezet Onderwijs/OCW. Oppers en ook minister Slob, in een videoboodschap, zeiden dat de thema’s van de fusietoets, zoals menselijke maat en keuzevrijheid, blijven gelden. De minister zal het essay bespreken op het ministerie en raadt schoolbesturen aan dat ook te doen.

Referentiepunten
In zeven stellingen geeft Renée van Schoonhoven adviezen om de schaal te blijven beschouwen. Van Schoonhoven stelt vooral de referentiepunten voor, als houvast voor schoolbesturen en andere betrokkenen bij fusie, en zonder ze verplicht te willen stellen. Het gaat om referentiepunten gevormd op basis van informatie van bijvoorbeeld de gemiddelde schoolgrootte, verdeling van specifieke schoolsoorten over het land en soorten bestuursvormen. De inhoudelijke motieven van fusies kunnen geanonimiseerd gehaald worden uit de verplichte fusie-effectrapportages van schoolbesturen. Dat zorgt er ook voor dat de overheid zicht houdt op de groeiende schaalgrootte, en de gevolgen voor leerlingen, ouders en personeel. Blijven bijvoorbeeld alle vmbo-profielen in de regio voorhanden? Blijven ouders nog wel betrokken, nu het besturen van scholen complexer is? Omdat de medezeggenschapsraden geen 'voice' meer hebben bij de CFTO hebben zij baat bij betere verhoudingen met schoolbesturen en tijdige betrokkenheid bij fusieprocessen.

Ontstaan fusietoets
In 2005 signaleert de Onderwijsraad dat de schaalvergroting in het onderwijs mogelijk te sterk heeft doorgezet. Naast de voordelen zijn er ook nadelen, zoals een grotere afstand tussen ouders, leerlingen, personeel en de schoolbesturen. Ook signaleert hij het risico van monopolievorming, dat mogelijk de variëteit in het aanbod en de keuzevrijheid beperkt. De Onderwijsraad herhaalt het pleidooi voor waakzaamheid voor de keuzevrijheid en variëteit van het onderwijsaanbod in 2008, en voegt het belang van een legitimatie c.q. beter draagvlak van betrokkenen bij de school daaraan toe. De aanbeveling luidt opnieuw om een fusietoets en een fusie-effectrapportage in te voeren waarbij de positie van de medezeggenschap wordt versterkt. De aanbevelingen vallen in goede aarde bij de politiek en een motie roept de regering op de menselijke maat in het onderwijs meer te bevorderen. Op 1 oktober worden tot slot de Wet Fusietoets in het onderwijs van kracht en de CFTO ingesteld.

Menselijke maat, keuzevrijheid en legitimatie
Van oktober 2011 tot augustus 2018 toetst de CFTO fusies in het po en vo (tot in 2017 ook voor het mbo) en brengt advies uit aan OCW. Bij de toetsing draait het om de begrippen menselijke maat, legitimatie en keuzevrijheid. Vanwege de leerlingenkrimp en de veranderde politiek-bestuurlijke inzichten is de toets enkele keren versoepeld en vindt minder vaak plaats. Tegelijk groeit de adviesrol voor de medezeggenschapsraden.

De CFTO brengt ruim 200 adviezen uit, maar niet alle fusies zijn toetsplichtig. Naar schatting ligt het aantal fusies op rond de 500. Het gaat vooral om scholenfusies binnen 1 schoolbestuur. Het regeerakkoord van kabinet-Rutte III in 2017 noemt het schrappen van de fusietoets. De overheid wil stimuleren dat meer lokale samenwerking in de regio zorgt voor een toekomstbestendig onderwijsaanbod. De verplichte fusie-effectrapportage blijft bestaan.

Het essay is een download op de website.
Deel bericht
(advertentie)

Montaigne lyceum wint ConjunctuurBekerStrijd

20.04.19
Om het gebruik van statistiek in het voortgezet onderwijs te bevorderen, heeft het CBS de ConjunctuurBekerStrijd in het leven geroepen. De 6 vwo-klas van het Montaigne lyceum in Den Haag won op 17 april deze strijd. Van de 110 klassen uit Nederland die meededen, voorspelden zij het beste de economische ontwikkelingen van 2018 aan de hand van 10 indicatoren.
Deel bericht

VO-raad wijzigt standpunt: vmbo-leerlingen toch welkom op havo

20.04.19
Aan leerlingen vmbo-g en vmbo-t die volgende maand met succes eindexamen doen in een extra, zevende vak moeten geen aanvullende eisen meer worden gesteld. Tot nu toe hanteren veel scholen als extra voorwaarde dat het gemiddelde cijfer op het diploma 6,8 moet zijn.
Deel bericht

Fundamentele vragen over examens en toetsing in het voortgezet onderwijs

20.04.19
Hoe toekomstbestendig is het examen? Er zijn goede argumenten voor het handhaven van het huidige examen. Tegelijkertijd dringen critici aan op aanpassingen. In een nieuwe literatuurstudie gaan vijf onderzoekers in op de argumenten voor en tegen het huidige examen.
Deel bericht

De Zeeuws-Vlaanderenwet moet de uittocht van leerlingen naar België stoppen

19.04.19
In de jaren 80 zaten op het Zwin College in Oostburg 1800 leerlingen. Nu zijn er nog 800 over. Het kleine aantal leerlingen maakt de situatie op de school er niet makkelijker op. Een speciale Zeeuws Vlaanderen-wet moet definitief uitkomst bieden.Net als meer scholen in de Zeeuws-Vlaamse regio doet het Zwin College nu al veel om de kwaliteit van het onderwijs op niveau te houden.
Deel bericht

Weinig animo onder leraren voor cursus herkennen radicalisering

19.04.19
Docenten hebben weinig belangstelling voor trainingen om radicalisering en polarisatie bij leerlingen te herkennen. In 2015 werd daarvoor de Stichting School en Veiligheid opgericht. Na vier jaar heeft nog geen 2 procent van de leraren de gratis trainingen gevolgd. Directeur Klaas Hiemstra wijt de lage deelname aan onhandige voorlichting.
Deel bericht

Controle met drugshonden op school ’hoort erbij’

19.04.19
Het Ichthus Lyceum in Driehuis baart opzien met de inzet van drugshonden. De school is trendsetter in de regio IJmond. Ook elders in Noord-Holland en in de rest van het land gaan steeds meer scholen ’om’, merken bedrijven die de diensten van speurhonden aanbieden.
Deel bericht

Blog | Groeivergaderingen

19.04.19
Drie keer per jaar is het raak op school: rapportvergaderingen! Voor mij een grote frustratie omdat het vaak niets anders is dan constateren welke cijfers leerlingen hebben gehaald. De ene na de andere dooddoener vliegt mij om de oren: “Hij moet harder werken!”, “Zij moet beter opletten”, ??...
Deel bericht

Nieuw programma 'Scholen besparen energie'

18.04.19
Het programma 'Scholen besparen energie' ondersteunt basisscholen en middelbare scholen actief en onafhankelijk bij het nemen van eenvoudige maatregelen om energie te besparen. Daarbij ligt de focus op kleine energiebesparende ingrepen die weinig kosten, en waarmee schoolbesturen relatief veel geld kunnen besparen.
Deel bericht

Voortgezet Leren

18.04.19
In het programma Voortgezet Leren: leerlingen motiveren met toekomstgericht onderwijs, staat de ontwikkeling van toekomstgericht onderwijs in samenhang met personeelsbeleid en schoolorganisatie centraal. Voortgezet Leren kent een zeer divers aanbod voor leraren, teamleiders, schoolleiders en bestuurders. Dit aanbod vind je op deze website.
Deel bericht

Advies: laat vmbo-ers met extra vak toe op havo

18.04.19
De wet die het doorstroomrecht van vmbo-ers naar de havo moet regelen, heeft vertraging opgelopen. Vmbo-leerlingen die - vooruitlopend op de nieuwe wet - een extra vak hebben gekozen, mogen van deze vertraging niet de dupe worden. Daarom adviseert de VO-raad scholen om nu al in de geest van het wetsvoorstel te handelen en zulke vmbo-leerlingen toe te laten tot de havo.
Deel bericht

ACM: vervolgonderzoek overname Iddink

18.04.19
Autoriteit Consument & Markt gaat extra onderzoek doen naar de geplande overname van de educatieve dienstverlener Iddink door mediabedrijf Sanoma. Sanoma kondigde de deal in december aan. De combinatie biedt volgens de bedrijven mogelijkheden om het digitale lesmateriaal van uitgevers beter te laten aansluiten op de elektronische leeromgeving van de school.
Deel bericht

Het weer in de meivakantie

18.04.19
Voor de thuisblijver is het weer aan het begin van de meivakantie bijzonder fraai. De zon schijnt in het Paasweekend volop en het wordt in de middag vrij warm, in het zuiden van het land bereikt het kwik mogelijk de zomerse waarde van 25 graden. Na Pasen houdt het Amerikaanse weermodel het tot Koningsdag vrijwel droog in ons land. De invloed van een hogedrukgebied blijft merkbaar
Deel bericht

Magazine Veilig over meldcode kindermishandeling

18.04.19
Ieder kind moet veilig en in liefde kunnen opgroeien. Daarover gaat het gratis magazine Veilig, dat bedoeld is voor mensen in het onderwijs. Aanleiding om dit magazine uit te brengen, is de verbeterde meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling. Deze meldcode helpt mensen in het onderwijs om sneller en beter te reageren als er thuis iets misgaat met een kind.
Deel bericht

Recordaantal scholen doet mee met de ‘Dag van Gezonde Schoolkantine’

17.04.19
Op 16 april werd de jaarlijkse Dag van de Gezonde Schoolkantine gevierd. Het Voedingscentrum vraagt met deze dag extra aandacht voor gezonde voeding op scholen. Staatssecretaris Blokhuis van VWS opende de dag met het uitreiken van een gouden Schoolkantine Schaal aan het FlexCollege in Den Haag.
Deel bericht

Blokken, stressen, slagen - Documentaire brengt eindexamens in beeld

17.04.19
Blokken, stressen, slagen. Het is meestal in die volgorde dat middelbare scholieren hun loopbaan in het VO afronden. Over de allerlaatste fase, de centrale examens, gaat de documentaire van filmmaakster Sharon Kromotaroeno. Kromotaroeno maakte de korte film in opdracht van ThiemeMeulenhoff, ter ere van het 40-jarig bestaan van de Examenbundel.
Deel bericht

Rinda den Besten: 'Vso-docent behouden kost 16,5 miljoen'

17.04.19
Of het nu gaat om het lerarentekort, werkdruk of financiën, de problemen in het speciaal onderwijs* zijn vaak het grootst. Alleen al om docenten in het diplomagerichte vso arbeidsvoorwaarden te bieden die gelijkwaardig zijn aan reguliere vo-docenten, is 16,5 miljoen nodig, stelt PO-Raad voorzitter Rinda den Besten.
Deel bericht

Klachtenregeling in het onderwijs

16.04.19
De uitvoering van de klachtenregeling in het onderwijs verloopt over het algemeen goed, schrijven ministers Van Engelshoven en Slob in een brief aan de Tweede Kamer. Punten van verbetering bv: Er zijn ouders die een drempel ervaren om een klacht in te dienen vanwege de angst voor administratieve rompslomp. Daarnaast zijn ouders soms ook bang dat er gevolgen zijn voor hun kind.
Deel bericht

Scholen beboeten zal weinig bijdragen aan verduurzaming schoolgebouwen

16.04.19
Het beboeten van scholen die onvoldoende doen aan verduurzaming van gebouwen, gaat niet bijdragen aan een oplossing of het behalen van de klimaatakkoorden. Scholen willen graag dat er snel meer gebeurt, maar zij hebben noch de juridische mogelijkheden noch de middelen om dat te realiseren. De drastische verduurzaming die vereist is, kan alleen via nieuwbouw en renovatie.
Deel bericht

Onderzoek: driekwart van de Franse leerlingen kan geen correct zinnetje in het Engels maken

16.04.19
Ze kunnen het niet en eigenlijk willen ze het ook niet, Engels spreken. Het laatste is niet waar, de wil is er heel vaak wel. Schriftelijk is weliswaar sprake van een stijgende lijn, maar mondeling blijft het behelpen. In Frankrijk is veel later dan in andere landen begonnen met lessen in vreemde talen op de basisschool. Leerkrachten kunnen er niet mee uit de voeten.
Deel bericht

Yusuf Khalid nieuwe Koning van de Jeugd

16.04.19
De 14-jarige Yusuf Khalid van het openbare Vossius Gymnasium in Amsterdam is gekroond tot de nieuwe Koning van de Jeugd. De kroning was onderdeel van het debattoernooi over kinderrechten in Nederland, dat jaarlijks wordt georganiseerd door UNICEF en het Nederlands Debat Instituut.
Deel bericht
(Advertentie)
(Advertentie)