Wie ben ik? Wie is de ander? Dat leer je door te filosoferen

05.04.17
Kinderen hebben een hoop vragen. Zo veel dat het soms ook wel eens vermoeiend is. Vaak vinden ouders die vragen ook leuk. Ze kunnen deze beantwoorden met hun kennis. Het beantwoorden van vragen vinden veel mensen zo belangrijk dat het de basis van het Nederlandse onderwijssysteem is geworden. Het doel is dan eigenlijk het doen verdwijnen van vragen.

Vragen oproepen
Filosoferen echter draait de hele boel om. Door met kinderen te filosoferen wil je juist vragen oproepen waardoor het kind zelfstandig en kritisch leert nadenken zodat het zonder specifieke kennis tot diverse inzichten kan komen.



Bovenstaande uitspraken komen uit gesprekken die over onderwerpen gingen als de ruimte, oneindigheid, kunst, keuzes, taal, nuttigheid, zwervers, dilemma’s, gevoel, dieren etc. De thema’s hebben een ding gemeen: ze zetten aan tot nadenken. Kritisch kunnen denken komt bij elk beroep en wat je ook gaat doen in het leven van pas. Al is het maar op het moment dat je een stembiljet gaat invullen.

Filosoferen is ook een sociale activiteit. Kinderen leren luisteren, elkaar respecteren en zich verplaatsen in de positie van een ander. Daarnaast kan het vormend werken: kinderen ontdekken hoe ze over de wereld denken, leren deze gedachten beter verwoorden en ze leren deze uit te durven spreken.

Bovendien kan het ook een heerlijk vrij gevoel geven. Er bestaan namelijk geen foute antwoorden en je hebt er geen kennis voor nodig, alleen je hoofd. Iedereen heeft een hoofd. Filosoferen is dan ook niet leeftijdsgebonden.

Filosoferen is dus goed, maar hoe krijg je kinderen zover dat ze het doen? Simpel gezegd door een denkprikkel die vragen oproept te presenteren. Dit kan een verhaal zijn, een denkoefening, een activiteit, een filmpje, een foto, een schilderij, een gedicht. Dit levert vragen op en een van die vragen wordt het startpunt van het gesprek. Bijvoorbeeld:

• Moet kunst mooi zijn?
• Kun je licht vangen?
• Kunnen sterren slapen?
• Kunnen bomen voelen?

Doorvragen
Als je de startvraag hebt gesteld, zullen er snel een paar antwoorden volgen. Maar dan begint het pas, want filosoferen is veel meer dan het inventariseren van verschillende eerste antwoorden. Dat is vaak alleen een mening. De kinderen moeten gestimuleerd worden om nog verder te denken. Dat doe je door te vragen naar beweegredenen, onderliggende denkpaden, vooronderstellingen, aannames en andere gedachten. Dat kan met vragen zoals deze:

• Hoe weet je dat zo zeker?
• Is dat altijd zo?
• Kun je een voorbeeld geven?
• Bestaat daar een regel voor?
• Geldt dat in andere landen ook?

Graafvragen
Deze zogenaamde doorvraagvragen kun je bij elk thema gebruiken. Je kunt ook vragen stellen die echt bij het thema horen, de zogenaamde graafvragen. Hiermee belicht je het onderwerp van zo veel mogelijk kanten om er zo nog meer over te ontdekken.

Als je nadenkt over de vraag ‘Wat is vriendschap?’ kun je bijvoorbeeld de volgende graafvragen stellen:

• Kunnen dieren je vriendje zijn?
• Kunnen bomen je vriendje zijn?
• Hebben vrienden wel eens ruzie?
• Hoe weet je of iemand je vriend is?

Mooie gesprekken
Door steeds verdiepende vragen te stellen, denk je samen dieper en beter na over een onderwerp dan je gewend bent. Dat levert mooie gesprekken op, zoals je bijvoorbeeld ziet in dit fragment:

Kun je vrienden worden met een computer?
‘Misschien als er een heel leuk spelletje op staat.’
‘Ik vind van niet, want een computer is een ding.’
En met dingen kun jij geen vrienden worden?
‘Nou, op zich als je er heel erg verslaafd aan bent dan denk je misschien: ik kan niet zonder mijn computer dus het is mijn beste vriend. ‘
Je zei verslaafd, dat is dan wel een interessant woord, want waar je verslaafd aan bent, is dat dan je vriend?
‘Als je verslaafd bent, vind je dat. Maar eigenlijk ben je gewoon een soort van gehypnotiseerd, dan moet je het gewoon doen dan is het gewoon een dagtaak van je dan kan je niet zonder.’

Meer informatie
Wil je het zelf ook eens proberen, kijk dan op www.filosofiejuf.nl. Daar vind je veel gratis tips, inspiratie en lesideeën om een makkelijke start te maken. Ook vind je daar een uitgebreide webshop met producten om te filosoferen met kinderen.
Deel bericht
(advertentie)

Opinie | Meer kennis over hoogbegaafdheid ontzenuwt vooroordelen

21.11.17
Als hoogbegaafde kinderen volwassenen om zich heen hebben die hen begrijpen, is er al een wereld gewonnen, betoogt drs. Erika Heijboer-Sinke.
Deel bericht

Tom (4) schrijft boek over hoogbegaafdheid: 'Ik heb een renpaard in mijn hoofd'

31.10.17
De hersenen van de 4-jarige Tom de Boevere werken veel sneller dan die van andere kinderen, zegt hij zelf. Tom is hoogbegaafd. Omdat er geen boeken waren die hem helpen bij het begrijpen van zijn hersenen, schreef hij er zelf maar eentje: Gewoon Tom.
Deel bericht

Steeds meer kinderen slaan klas over: 'Niet altijd de beste oplossing'

31.10.17
Steeds meer kinderen slaan een klas over en komen daardoor op jonge leeftijd in de brugklas. Ook al lijkt het soms de beste optie, is het dat niet altijd. En dat maakt het vaak een lastige beslissing voor ouders.
Deel bericht

Hoogbegaafd kind is een hoge kostenpost

22.09.17
Ouders met hoogbegaafde kinderen zijn duur uit. Waar andere ouders een kleine ouderbijdrage aan school betalen voor een uitje met de klas, wordt voor hoogbegaafde leerlingen een forse bijdrage gevraagd om het onderwijs zelf te bekostigen.
Deel bericht

Fleur krijgt dit schooljaar thuisonderwijs: 'Het is soms best eenzaam'

21.08.17
Kinderen in het midden van het land gaan vandaag voor het eerst weer naar school, Fleur (13) niet. Zij krijgt thuisonderwijs. Nooit te laat voor de schoolbel, maar ook niet gezellig kletsen met leeftijdsgenootjes in de pauze. Fleur gaat al een jaar niet naar school. Niet omdat ze dat wil, maar omdat het niet anders kan.
Deel bericht

Docent: ‘Het gaat ons niet om de etiketjes, maar om de juiste begeleiding en hulp’

16.08.17
Van ouders tot leraren tot kindercoaches. Uit alle hoeken hebben we reacties gekregen op ons artikel ‘diagnosticering door pseudo-deskundigen’. In dat verhaal kwamen deskundigen aan het woord die zich zorgen maken over de vele (verkeerde of ongegronde) diagnoses die worden gegeven aan kinderen.
Deel bericht

Te weinig aandacht voor slimme kinderen op school: 'Ik heb nooit geleerd door te zetten'

01.08.17
Voor kinderen die niet goed meekomen op school, is genoeg aandacht. Maar dat geldt niet voor kinderen die zich met gemak door alle stof heen slaan, zeggen deskundigen. "Veel kinderen zijn daardoor depressief en gaan met grote tegenzin naar school."
Deel bericht

Ouders zijn niet verplicht te betalen voor extra les voor slim kind

25.07.17
Scholen mogen ouders niet dwingen om geld te betalen voor extra lessen voor hun slimme kind. Er mag wel worden gevraagd om een bijdrage, maar die is niet verplicht. Dat zegt het ministerie van Onderwijs in een reactie op een klacht van de ouderorganisatie Ouders & Onderwijs.
Deel bericht

Ouders betalen zich blauw aan extra lessen

24.07.17
Ouders betalen zich blauw aan slimme kinderen die extra lessen nodig hebben. Hoewel basisscholen alle leerlingen passende lessen moeten bieden, zijn ouders genoodzaakt uit te wijken naar externe plusklassen.
Deel bericht

Wonderkinderen, hoe werkt dat?

02.07.17
Af en toe duikt er ineens een wonderkind op. Gisteren kwam Laurent in het nieuws, een jongen van 7 die al naar klas drie op het gymnasium gaat. Hij leest Engelse geneeskundeboeken en doet in zijn vrije tijd hartonderzoek in het Amsterdamse ziekenhuis AMC. Hoe kan het dat sommige kinderen al zo jong, zo slim zijn?
Deel bericht

Wonderkind Laurent (7) doet hartonderzoek in het AMC

29.06.17
Hij is pas 7 jaar oud en doet nu al hartonderzoek in het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam. De hoogbegaafde Laurent Simons uit Amsterdam is met een IQ van meer dan 145 gerust een 'wonderkind' te noemen.
Deel bericht

'Belachelijk: ouderbijdragen voor hoogbegaafde kinderen'

28.06.17
Steeds meer scholen bieden speciale klasjes aan voor hoogbegaafde kinderen, maar vragen daar flinke ouderbijdragen voor. Belachelijk, zegt de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) tegen BNR, want ieder kind heeft recht op gratis onderwijs.
Deel bericht

Integratiematrix van Bloom en Gardner voor kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong

31.05.17
Integratiematrix van Bloom en Gardner voor kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong. Uitleg en downloads op Kleuteridee.nl
Deel bericht

De zonzijde van het schaduwonderwijs

28.05.17
Op dit moment zitten er naar schatting 21.000 kinderen thuis op de bank, omdat ze niet passen binnen de kaders van ons onderwijssysteem. Hiervan is een derde hoogbegaafd. Marion Breij en zoon Luc (12), een jongen met veel potentieel en een IQ van boven de 130 was zo’n thuiszitter.
Deel bericht

Schaf de plusgroepen in het basisonderwijs af

27.05.17
Als leerkracht en begeleiders van kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong proberen we het zo goed mogelijk doen: we bedenken uitdagende activiteiten, gaan in op interesse voor lezen en rekenen, stimuleren een groeimindset, betrekken ouders bij de ontwikkeling van hun kind, stellen vragen in de hogere denkorde en denken Outside the Box.
Deel bericht

Een basisschoolmethode voor slimmeriken

19.05.17
Hoogbegaafde leerlingen hebben vaak iets anders nodig dan de basisschool hun aanbiedt. Niet de uitdaging, maar het kind moet centraal staan, vindt het echtpaar Bongiovanni uit Elst (Utr.) van expertisecentrum AntrAciet. Het centrum ontwikkelde een methode voor deze doelgroep. „Het was een monsterklus.”
Deel bericht

Vijf maanden wachten op een intake

18.05.17
Een meisje van negen heeft wekelijks woede-uitbarstingen. Haar ouders krijgen er geen vat op, en zoeken hulp. Dan begint het wachten.
Deel bericht

Nieuwe oudercursus Talent-Zijn

26.04.17
18 mei start de nieuwe oudercursus Talent-Zijn. Ken je het gevoel dat je graag een handleiding van je kind bij de bevalling geleverd had gekregen? Een overzicht over de behoeftes en de aandachtspunten in de opvoeding en begeleiding van je kind? Die handleiding kunnen we in de oudercursus nu zelf gaan schrijven…
Deel bericht

Inloopmiddag Opleiding Talentbegeleider & lezing hoogbegaafdheid

14.04.17
Komend najaar gaat onze opleiding Talentbegeleider in Tilburg starten! Heb je interesse en/of wil je kennismaken met Novilo? Kom dan vooral even langs tijdens de inloopmiddag die wij organiseren.
Deel bericht

De Droomdenker: lees- en werkboek over hoogebegaafdheid, hoogsensitiviteit en beelddenken

03.04.17
Wouter heeft een levendige fantasie, maar daar zie je aan de buitenkant weinig van. Hij werkt in zijn hoofd aan raadsels en uitvindingen... en hij schrikt van de juf die roept dat hij moet opletten. ‘De droomdenker’ is een hartverwarmend verhaal voor een kijkje in het hoofd van een hoogsensitieve, hoogbegaafde beelddenker.
Deel bericht
(Advertentie)
(Advertentie)