Grote partijen willen beter lesmateriaal in het speciaal onderwijs, maar mijden structurele financiering

Voor veel jonge meiden is WhatsApp allang meer dan een chatapp. In groepen en statusupdates delen ze foto’s, video’s en soms zelfs schoolroosters of andere privégegevens met een groot publiek. Wat vaak ontbreekt, is het besef dat veel meer mensen kunnen meekijken dan ze denken. WhatsApp blijkt minder onschuldig dan het lijkt.

Een les op een school in Noordwijk werd abrupt onderbroken toen een laptop plotseling begon te roken en vlam vatte. De leerling die ermee werkte, sloeg direct alarm. Het lokaal werd ontruimd en de brandweer kwam ter plaatse. De school onderzoekt hoe het incident heeft kunnen gebeuren en welke maatregelen nodig zijn om herhaling te voorkomen.

Nu kunstmatige intelligentie razendsnel terrein wint, worstelen de Erasmus Universiteit en Hogeschool Rotterdam met de impact op het afstuderen. Want als ChatGPT moeiteloos teksten genereert, waar ligt dan de grens tussen slimme ondersteuning en ongeoorloofde hulp bij het schrijven van een scriptie?

Op Alpha School in Amerika vervangen begeleiders de traditionele docent en krijgt elke leerling les via een laptop met gepersonaliseerde AI. De aanpak oogst lof, ook van president Trump, maar onderzoek van 404 Media zet vraagtekens bij de effectiviteit van dit vernieuwende onderwijsmodel.

Terwijl Nederland schreeuwt om technisch talent, dreigen vakken als natuurkunde en biologie op de middelbare school juist minder lestijd te krijgen door een nieuw curriculum. Die keuze roept vragen op: hoe wil het onderwijs bijdragen aan innovatie en economische kracht als de basis in de klas wordt uitgehold?

Op 14 februari bestaat Jeugdbieb.nl precies 25 jaar. De gratis en veilige zoeksite voor basisschoolkinderen viert dat jubileum met een geheel vernieuwde website, een frisse vormgeving en een nieuwe mascotte: Zoevi, een speels gedachtenwolkje dat nieuwsgierigheid en het plezier van zoeken en vinden symboliseert.

Nu steeds meer scholen hun deuren sluiten voor smartphones, lopen leerlingen tegen onverwachte hindernissen aan. Op het Alberdingk Thijm College in Hilversum bleek vooral het checken van roosterwijzigingen lastig. Met een vindingrijke oplossing houden scholieren daar toch grip op hun planning.

MBO Amersfoort heeft met behulp van back-up- en hersteltechnologie van Commvault de tijd die nodig is om verloren onderwijs- en administratieve bestanden te herstellen teruggebracht van enkele dagen naar enkele minuten.

Fontys Hogeschool benadrukt dat docenten geen persoonsgegevens van studenten in ChatGPT mogen plaatsen. De reactie volgt op vragen van Omroep Brabant over een docent die collega’s aanmoedigde echte portfolio’s te uploaden voor analyse met een zelfontwikkelde tool.

Het primair en voortgezet onderwijs leunen zwaar op diensten van Google en Microsoft. Uit een inventarisatie blijkt dat hun it-oplossingen diep zijn verweven met het onderwijs, terwijl volwaardige alternatieven ontbreken. Doorbreken van deze afhankelijkheid vraagt langdurig beleid, extra financiering en samenwerking op nationaal en Europees niveau.

Een docent van Fontys in Eindhoven heeft collega’s aangespoord om studentgegevens te uploaden naar ChatGPT via een zelfgebouwde tool. Daarmee zou de privacywetgeving zijn overtreden. Na aanvankelijke ontkenning stelde de docent dat het uitsluitend om zijn eigen gegevens ging, omdat hij zelf ook student is.

Na jaren intensief academisch werk zag een Duitse hoogleraar zijn onderzoek in één klap verdwijnen door een fout met ChatGPT. Zijn persoonlijke ervaring roept vragen op over afhankelijkheid van AI, digitale kwetsbaarheid en de risico’s van werken met slimme tools in het wetenschappelijk onderwijs.

In het NU-gebouw maakten studenten kennis met Lex Frisius, een door AI aangestuurde rechtsgeleerde uit de 18e eeuw. Het digitale personage, ontwikkeld door hoogleraar Hylkje de Jong, laat studenten kritisch nadenken over historische wetgeving én de betrouwbaarheid van AI in het recht.

Landelijke media schetsen een somber beeld van AI in het hoger onderwijs. Ilona Friso-van den Bos en Maarten Renkema plaatsen daar nuance bij en benadrukken het belang van AI-geletterdheid en het bewust aangaan van de intellectuele worsteling die studeren met zich meebrengt.

AI wordt overal ingezet, maar blijft vaak een black box. Universitair docent Ana Lucic werkt aan methoden om de interne werking van AI-modellen beter te begrijpen en ontwikkelt tegelijk machine learning-technieken voor weersvoorspellingen. In 2024 werd zij benoemd tot UvA MacGillavry Fellow.

De TU/e onderzoekt hoe haar instituten en flagships slimmer kunnen worden ingericht om kennis en samenwerking te versterken. Met plannen voor een nieuw gezondheidsinstituut, een bredere inbedding van AI en een flagship Advanced Materials zoekt de universiteit naar meer samenhang zonder alles om te gooien.

Het Franse parlement schaart zich achter een wet die sociale media voor jonge kinderen moet verbieden. President Emmanuel Macron noemt het een noodzakelijke ingreep, gesteund door een brede politieke en maatschappelijke consensus, terwijl het voorstel zijn laatste horde in de Senaat nadert.

Sinds de officiële erkenning van de opleiding groeit het aantal mbo-studierichtingen voor dronepiloten razendsnel. Sommige zoeken nauwe samenwerking met Defensie, maar dat is volgens critici geen vanzelfsprekende stap. De verwevenheid van onderwijs, technologie en militaire belangen vraagt om een kritische afweging.

Sinds 2024-2025 zijn smartphones uit de klas geweerd, en scholen zien positieve effecten. Toch blijft afleiding bestaan door laptops, tablets en smartwatches. Berichtjes, spelletjes en meldingen zorgen nog steeds voor onrust en maken geconcentreerd leren lastiger.

Het Segbroek College in Den Haag roept ouders op om basisschoolleerlingen zo laat mogelijk een smartphone te geven. Volgens rector Remco Vogel hebben telefoons een grote impact op concentratie en welzijn. Door later te beginnen, krijgen kinderen meer ruimte om onbezorgd kind te zijn, ziet de school dagelijks in de praktijk.