Tweede Kamer dringt aan op duidelijke regie voor digitalisering en leermiddelen in het onderwijs

YouTube, Snap en TikTok hebben in de Verenigde Staten een rechtszaak geschikt waarin scholen de platforms verantwoordelijk hielden voor de verslavende impact van sociale media op leerlingen. Volgens de aanklagers leidde dat tot extra kosten voor begeleiding, toezicht en gedragsaanpak binnen het onderwijs.

Kunstmatige intelligentie krijgt razendsnel een vaste plek in het onderwijs, maar brengt tegelijk nieuwe risico’s voor cyberveiligheid met zich mee. Generatieve AI maakt cyberaanvallen eenvoudiger en geavanceerder, waardoor scholen en instellingen niet alleen technisch, maar ook organisatorisch voor grote uitdagingen staan.

Arnhem is de eerste Nederlandse stad waar scholen, kinderopvangorganisaties en de gemeente gezamenlijk oproepen om kinderen zo lang mogelijk zonder smartphone te laten opgroeien. Volgens de initiatiefnemers wegen de nadelen van vroeg smartphonegebruik steeds zwaarder mee in de ontwikkeling en het welzijn van jongeren.

Onderzoek onder middelbare scholieren laat zien dat een streng telefoonverbod niet per se leidt tot betere prestaties of meer welzijn. In sommige gevallen kan een totaalverbod zelfs averechts werken, terwijl scholen juist zoeken naar een balans tussen rust in de klas en praktische vrijheid.

Steeds meer docenten zien hoe ideeën uit de manosphere doorsijpelen in de klas, van vrouwonvriendelijke opmerkingen tot dominante denkbeelden over relaties en genderrollen. Leraren maken zich zorgen over de impact op de sfeer en het gedrag van leerlingen, maar voelen zich vaak onvoldoende voorbereid om het gesprek hierover aan te gaan.

Na een hack op onderwijsplatform Canvas heeft moederbedrijf Instructure een deal gesloten met hackersgroep ShinyHunters. Volgens het bedrijf zijn de gestolen gegevens teruggegeven en digitaal vernietigd. Of er losgeld is betaald, blijft onduidelijk, al hadden de hackers daar eerder wel om gevraagd.

Gelekte documenten onthullen hoe een prestigieuze technische universiteit in Moskou studenten opleidt voor cyberoperaties van de Russische militaire inlichtingendienst GRU. De geheime afdeling zou nauw samenwerken met beruchte Russische hackgroepen en talent gericht klaarstomen voor digitale spionage en aanvallen.

Universiteiten en scholen voeren gesprekken met hackersgroep ShinyHunters om publicatie van gestolen student- en docentgegevens te voorkomen. Na een inbraak bij onderwijsplatform Canvas zouden gegevens van honderden miljoenen gebruikers zijn buitgemaakt, waarna instellingen onder druk zijn gezet om losgeld te betalen.

Diverse Nederlandse universiteiten en hogescholen hebben de studie-app Canvas tijdelijk afgesloten nadat hackersgroep ShinyHunters opnieuw toegang claimde tot systemen van moederbedrijf Instructure. Onderwijsinstellingen hopen zo te voorkomen dat gegevens van studenten, docenten en medewerkers verder worden buitgemaakt of misbruikt.

Op de veelgebruikte onderwijsapp Canvas verscheen kort een bericht van hackersgroep ShinyHunters, die beweert opnieuw te hebben ingebroken bij softwarebedrijf Instructure. Volgens de hackers zijn recente beveiligingsmaatregelen onvoldoende geweest en dreigen opnieuw gegevens openbaar gemaakt te worden.

De Vrije Universiteit Amsterdam heeft uit voorzorg alle systemen losgekoppeld die verbonden zijn met onderwijsplatform Canvas. Aanleiding is een hack waarbij cybercriminelen de Canvas-sites van meerdere Nederlandse universiteiten wisten over te nemen, wat mogelijk gevolgen heeft voor het onderwijs.

De nieuwe opleiding Drone-operations Specialist van Noorderpoort in Groningen trekt zoveel belangstelling dat er al een wachtlijst is. Studenten leren deels op Groningen Airport Eelde hoe ze drones professioneel kunnen inzetten, terwijl nieuwe aanmelders nu moeten uitwijken naar andere opleidingen in het land.

Een brand in een datacenter in Almere is onder controle, maar het gebouw blijft instabiel. ICT-organisatie SURF waarschuwt dat onderwijs- en onderzoeksinstellingen hinder kunnen ondervinden, omdat delen van hun digitale infrastructuur afhankelijk zijn van verbindingen met het getroffen datacenter.

Bij een cyberaanval op Canvas zijn gegevens van circa 275 miljoen studenten, docenten en medewerkers buitgemaakt. Hackersgroep ShinyHunters zit achter de aanval. Volgens moederbedrijf Instructure gaat het om een van de grootste datalekken in het onderwijs. Het incident volgt op eerdere aanvallen, waaronder op Odido.

Hoe kwetsbaar is Europa door zijn afhankelijkheid van Amerikaanse cloudproviders? Tijdens Nextcloud Enterprise Day stond die vraag centraal. Met praktijkvoorbeelden uit het mbo laat Rob Vos zien dat de stap naar digitale soevereiniteit haalbaarder is dan vaak wordt gedacht.

Nu het examenseizoen nadert en AI steeds vaker wordt gebruikt in het onderwijs, benadrukt de VO-raad dat digitale hulpmiddelen geen rol mogen spelen bij de beoordeling van centraal examenwerk. Wat betekent deze richtlijn voor docenten en de betrouwbaarheid van het nakijken?

De opkomst van AI verandert niet alleen hoe studenten werken, maar ook hoe ze denken. Sommige docenten zien het kritisch denkvermogen afnemen en zoeken naar manieren om onderwijs zo in te richten dat zelfstandige analyse en diepgang behouden blijven in een tijdperk van slimme hulpmiddelen.

Al in 2019 waarschuwde mbo-docent Jeroen de Jong voor de impact van constant smartphonegebruik. Met zijn project April op Stil liet hij studenten en collega’s ervaren hoe rust en focus terugkeren zonder scherm, lang voordat het onderwerp breed op de agenda kwam.

Het aantal incidenten met geweld en intimidatie op scholen neemt zichtbaar toe, met meer schorsingen en ernstige voorvallen als gevolg. De Onderwijsinspectie wijst op de rol van sociale media bij escalaties en pleit voor strengere maatregelen om de veiligheid in en rond scholen te verbeteren.

Steeds meer ouders steunen een schoolbreed mobielverbod, maar maken zich zorgen over het gebrek aan communicatie rond kunstmatige intelligentie. Ze willen beter geïnformeerd worden over hoe scholen omgaan met deze snel groeiende digitale ontwikkeling.