Scholen kiezen weer voor pen en papier: minder schermafleiding, maar ook betere leerprestaties?

Een ruime meerderheid in de Tweede Kamer wil dat basisschoolleerlingen geen generatieve AI zoals ChatGPT en Claude meer gebruiken. Volgens de voorstanders kan kunstmatige intelligentie de ontwikkeling van creativiteit, verbeeldingskracht en kritisch denkvermogen belemmeren. Het kabinet moet nu onderzoeken hoe zo'n verbod kan worden geregeld.

AI-agents kunnen zelfstandig taken uitvoeren en daarmee onderwijsprocessen efficiënter maken. Maar hun inzet brengt ook risico’s met zich mee, zoals misbruik en beveiligingsproblemen. Wanneer bieden deze slimme systemen meerwaarde voor onderwijsinstellingen en wanneer is voorzichtigheid geboden?

Hoe zet je virtual reality effectief in om studenten voor te bereiden op hun toekomstige beroepspraktijk? Met realistische en uitdagende scenario’s oefenen studenten soft skills in een psychologisch veilige omgeving. Een gerichte briefing vooraf en een reflectieve debriefing achteraf helpen hen om leerervaringen te vertalen naar professioneel handelen.

De druk om succesvol te zijn en voortdurende vergelijkingen op sociale media versterken de angst om te falen. Dat stelt psycholoog Ellen Dreezens van Tilburg University. Volgens haar vergelijken mensen zich steeds vaker met uitzonderlijk succesvolle personen, terwijl fouten maken normaal is. Bovendien blijkt succes veel minder bepalend voor geluk dan vaak wordt aangenomen.

Uit onderzoek van RTL Nieuws blijkt dat steeds meer studenten AI gebruiken om hun masterscriptie te schrijven. Eén op de vijf recente scripties zou grotendeels door een chatbot zijn opgesteld. Onderwijsminister Letschert noemt volledig met AI geschreven scripties fraude en roept universiteiten op om strengere maatregelen te nemen.

Virtual en augmented reality spreken leerlingen aan, maar hoe zet je deze technologieën effectief in tijdens de les? Het Montessori College in Nijmegen onderzoekt binnen het project ‘Adding a layer to learning’ hoe VR en AR een waardevolle plek kunnen krijgen in het onderwijs, met ruimte voor experiment en nieuwe inzichten.

Vanaf augustus 2027 wordt digitale geletterdheid een verplicht onderdeel van het funderend onderwijs. Maar hoe geef je daar als school invulling aan? Volgens lector Anneke Smits vraagt dat om meer dan digitale vaardigheden of nieuwe lesmethodes. De sleutel ligt bij een gedeelde visie op onderwijs, waarin niet de technologie, maar de ontwikkeling van leerlingen centraal staat.

Vanaf 2027 moeten leerlingen hun mobieltjes de hele schooldag thuislaten of opbergen. Maar wat betekent dit voor docenten die op TikTok en Instagram filmpjes maken met hun leerlingen? Terwijl sommige leraren honderdduizenden volgers trekken, groeit de kritiek op deze docent-influencers. Onderzoekers pleiten voor strengere grenzen.

De Rotterdamse aardrijkskundeleraar Coen Sluijter heeft een AI-tool ontwikkeld die docenten helpt bij het nakijken van toetsen. Het slimme correctiemodel moet de werkdruk verlagen en leraren meer tijd geven voor hun leerlingen. Hoewel de innovatie veel belangstelling trekt, roept het gebruik van kunstmatige intelligentie bij het beoordelen van toetsen ook discussie op.

Steeds meer scholen weren mobiele telefoons de hele schooldag uit het zicht. Terwijl onderwijsorganisaties verdeeld zijn over een aangescherpt landelijk advies, ervaren scholen met een algeheel verbod duidelijke veranderingen in concentratie, rust én het gedrag van leerlingen.

De rijksoverheid, provincies, gemeenten en onderwijsinstellingen willen het gebruik van openbare broncodes voor software uitbreiden. Daarnaast gaan de organisaties nauwer samenwerken bij de ontwikkeling en het gebruik van software, met als doel kennis en oplossingen beter te delen.

Instituut Beeld en Geluid breidt het lespakket rond de Netflixserie ‘Adolescence’ uit voor het mbo. Met praktijkgerichte en interactieve opdrachten leren studenten bewuster nadenken over hun online gedrag, social media en de invloed daarvan op jongeren.

Het mobieltjesverbod op basisscholen heeft online pesten nauwelijks teruggedrongen. Vooral in groepschats worden kinderen buitengesloten en uitgescholden, terwijl ook het delen van foto’s en AI-bewerkte beelden voor problemen zorgt. Deskundigen pleiten daarom voor meer preventie en begeleiding.

Hyves maakt 22 jaar na de oprichting een comeback. Het sociale netwerk grijpt bewust terug op de vertrouwde sfeer van vroeger, met krabbels, GIF'jes en dansende bananen, maar wil zich tegelijk onderscheiden met minder opdringerige advertenties, geen verslavende algoritmes en geen eindeloze scroll.

Kinderen tot twaalf jaar ontwikkelen hun programmeervaardigheden door programmeeronderwijs, ook al op jonge leeftijd. Vooral activiteiten zonder computer blijken effectief, maar ook programmeren met blokken of tekst werkt. Goede begeleiding door de leerkracht speelt daarbij een belangrijke rol.

Het Nieuwe Lyceum in Bilthoven adviseert leerlingen een MacBook mee naar school te nemen. Hoewel ouders ook voor een andere laptop mogen kiezen, draait de communicatie vooral om de relatief dure computers van Apple. Dat leidt tot irritatie bij ouders die vrezen dat niet ieder gezin zo’n MacBook kan betalen.

De Europese Commissie wil de toegang van kinderen tot sociale media zoals Instagram en TikTok aan banden leggen. Onder de 13 jaar zouden kinderen geen account mogen hebben. Van 13 tot 15 jaar moet toegang alleen mogelijk zijn onder voorwaarden en met meer controle door ouders.

AI verantwoord gebruiken vraagt om nieuwe kennis en vaardigheden van leraren en ander onderwijspersoneel. Het raamwerk AI-geletterdheid helpt scholen om hier gericht aan te werken en medewerkers voor te bereiden op doordachte keuzes rond AI, zoals ook wordt gevraagd vanuit de Europese AI-verordening

Het kabinet stelt in 2027 10,7 miljoen euro beschikbaar voor een publieke AI-voorziening in het funderend onderwijs. Daarmee moeten scholen AI veilig en verantwoord kunnen inzetten en kunnen leraren en leerlingen de mogelijkheden van kunstmatige intelligentie beter benutten.

AI kan vrijwel elke schriftelijke opdracht overtuigend uitvoeren, waardoor studenten het risico lopen hun denkwerk uit te besteden. Een verbod biedt volgens Zihni Özdil geen oplossing. AI is een instrument dat het leren kan verzwakken bij verkeerd gebruik. Daarom moeten studenten vooral leren hoe ze AI inzetten zonder zelf het denken over te slaan.